ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ- ΟΙ ΠΥΡΓΟΙ ΣΤΟ ΠΑΧΤΗΡΙ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΑΥΛΑΚΕΣ

Συνεχίζουμε το ταξίδι στον χρόνο , όπου καταγράφονται όλα τα αρχαιολογικά ευρήματα του τόπου μας.έτσι όπως καταγράφονται στα πρακτικά του συνεδρίου "Αχελώος και τα χωριά περί τον καλούμενον Καμπύλον ποταμόν"

ΜΕΡΟΣ 3ον

Στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Βλασίου αρχαιότητες έχουν επισημανθεί ήδη από τα τέλη του 19ου αι. από τον Άγγλο περιηγητή Wooddhouse στο λόφο που βρίσκεται το ναϋδριο του Αγίου Ιωάννη (Εικ. 20), στον οικισμό Λάπατο από ομάδα Ολλανδών ερευνητών, οι οποίοι πραγματοποίσαν τη δεκαετία του ’80 συστηματική επιφανει­ακή έρευνα στην περιοχή και στον Κάτω Άγιο Βλάσιο.
Σε χαμη­λό λόφο που προσφέρει εκπληκτική θέα προς τον ποταμό Αχελώο και την τεχνητή λίμνη Κρεμαστών υπάρχει μεγάλη διασπορά κεραμιδιών και οστράκων, ορισμένα εκ των οποίων ανήκουν σε καλής ποιότητας μελαμβαφή αγγεία των ελληνιστικών χρόνων. Από τον οχυρωματικό περίβολο ελάχιστα ίχνη σώζονται.Ο Κ. Στεργιόπουλος στο έργο του για την αρχαία Αιτωλία αναφέρερεται επίσης στο «Κάστρο του Αγίου Βλασίου». 

Η τοποθεσία, γνωστή στους κατοίκους ως «Παλιόκαστρο» βρίσκεται στη θέση «Προύλπος» ή «Πήδημα» στην αριστερή όχθη του Αχελώου (Εικ. 22) σε λόφο ακρι­βώς πάνω από το νεώτερο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου  (Εικ. 21). Από τον οχυρωματικό περίβολο δεν διατηρείται κανένα ίχνος. Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν μόνο επιφανειακά όστρακα αγγείων και κεραμίδια, ενώ αρχαίο οικοδομικό υλικό φαίνεται ότι έχει χρησιμο­ποιηθεί για την κατασκευή αγροτικής αποθήκης (Εικ. 23) στην κορυ­φή του λόφου. Μεταξύ των λίθων ταυτίστηκε από τον ομιλούντα σε πρόσφατη αυτοψία κομμάτι από λίθινο κατώφλι εντοιχισμένο στη νότια γωνία του εν λόγω κτίσματος.

 Στο λόφο του Αγίου Ιωάννη αναφέρεται η ύπαρξη ενός ευθύγραμμου τμήματος τοίχου, μήκους 6 μ. περίπου, το οποίο έχει αποδοθεί είτε σε κάποια κατασκευή που ήλεγχε το πέρασμα από νότο προς βορρά είτε στον περίβολο κάποιου ιερού. Η τελευταία άποψη ενισχύεται μάλιστα από το γεγονός της ύπαρξης του ναϋδρίου του Αγίου Ιωάννη στη συγκε­κριμένη θέση.

την τοποθεσία Λάπατο είναι πιθανή η ύπαρξη αρχαίου οικισμού. Στο λήμμα Άγιος Βλάσιος στην Αιτωλοακαρνανική και Ευρυτανική Εγκυκλοπαίδεια, ο Νικ. Σκιαδάς σημειώνει ότι κατά τη διάρκεια διά­νοιξης κοινοτικής οδού εντοπίστηκαν τρεις τάφοι που περιείχαν διά­φορα αντικείμενα, μεταξύ των οποίων και νομίσματα. Στην ίδια περιοχή υπήρχαν και πήλινοι αγωγοί ύδατος, οι οποίοι κατέληγαν σε βρύση χτισμένη από λευκούς λίθους. Ένας ακόμη οικισμός ενδεχο­μένως υπήρχε στη θέση «Ελληνικά» στον Κάτω Άγιο Βλάσιο. 

Ο πύργος στο Παχτήρι βρίσκεται στην άκρη χαμηλού λόφου που προσφέρει απεριόριστη θέα προς τον Αχελώο και την απέναντι ακτή της σημερι­νής Επαρχίας Βάλτου και φαίνεται πως χρησίμευε γιά τον έλεγχο του ποταμού, ο οποίος στο συγκεκριμένο σημείο στενεύει. Πρόκειται για ορθογώνιο πύργο κτισμένο από ψαμμιτόλιθους κατά το ψευδοί - σόδομο τραπεζιόσχημο σύστημα δόμησης, του οποίου η καλύτερα σωζόμενη νοτιοδυτική πλευρά έχει μήκος 9,5 μ. και διατηρείται σε ύψος 2 μ. περίπου (Εικ. 24α-γ) Από τις ατενές πλευρές καλύτερα διατηρείται η βορειοδυτική, της οποίας το αωζόμενο μήκος πλησιά­ζει τα 5,5 μ. (Εικ. 24δ 

Ο δεύτερος πύργος, βρίσκεται δυτικά του χωριού Αυλακιές,όπουΆγγλος περιηγητής Wooddhouse  αναφέρει την ύπαρξη τάφων, διατηρείται στη θέση «Παλιόπυργος» σε υψηλό σχετικά λόφο, είναι γνωστός ως «Κουλόπυργος» ή «Κωλόπυργος» και προσφέρει εκπληκτική θέα προς τον Αχελώο και την απέναντι ακτή της Επαρχίας Βάλτου. 

Απο­τελεί μοναδικό δείγμα του είδους του ως προς την μορφή και την διατήρησή του σε ολόκληρη σχεδόν την αρχαία Αιτωλία (Εικ. 25α). Πρόκειται για τετράγωνο πύργο με μήκος πλευράς περίπου 11 μ., στον οποίο εσωτερικά υπάρχουν ενδείξεις για την ύπαρξη ορόφου. Η βόρεια και δυτική πλευρά του διατηρούνταν έως πέρυσι σε μεγάλο ύψος (Εικ. 25β-γ). 

Στη δυτική μάλιστα που βρίσκεται το μοναδικό άνοιγμα του πύργου διατηρούνταν 14 σειρές δόμων και δύο μικρά παράθυρα. Στον βόρειο τοίχο σώζεται μικρό άνοιγμα-πολεμίστρα. Από τις δύο άλλες πλευρές καλύτερα διατηρείται η νότια (Εικ. 25δ). Στην άκρη του λόφου αναφέρεΙαι η ύπαρξη ενός ακόμη πύργου κτι­σμένου με μεγαλύτερους ογκόλιθους, ενώ στο πλάτωμά του είναι ορατοί σήμερα δύο συλημένοι κιβωτιόσχημοι τάφοι με κατεύθυνση από βορρά προς νότο.

Μεταξύ των δύο αυτών πύργων, στο Παχτήρι και στις Αυλακιές, είναι γνωστή η ύπαρξη αρχαίου ναού στην περιοχή Ξυλοπέραμα, ο οποίος δυστυχώς σήμερα έχει κατακλυστεί από τα νερά της τεχνητής λίμνης Καστρακίου.

Η θέση ήταν γνωστή στους κατοίκους ως «Κολό­νες». Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αγρινίου φυλάσσονται δύο αρράβδωτοι κίονες και δύο δωρικά κιονόκρανα τα οποία περισυλλέχθηκαν από τη θέση αυτή (Εικ. 26α-β). Σύμφωνα με το βιβλίο καταγρα­φής ένα ακόμη πήλινο μυροδοχείο προέρχεται από την ίδια θέση και συγκεκριμένα από πίθο που ερευνήθηκε μπροστά από το ναό.

Απόσπασμα  του Γεωργίου Σταμάτη

 (Αρχαιολόγος της ΛΣΤ' Ε.Π.Κ.Α,. MSc)

.απο τα πρακτικά του συνεδρίου "Αχελώος και τα

 χωριά "περί τον καλούμενον Καμπύλον ποταμόν"